سخنرانی علمی و تخصصی آموزش آن

سخنرانی علمی و تخصصی یکی از انواع سخنرانی است که عموماً به دلیل تخصصی بودن به آن توجه ویژه‌ای نمی‌شود و به همین دلیل است که سخنرانی‌های علمی و تخصصی عموماً خسته کننده هستند. در این مقاله می‌آموزیم که چطور یک سخنرانی علمی و تخصصی مفید ارائه کنیم.

آیا من فرد مناسبی برای آموزش سخنرانی علمی هستم؟

شاید برای شما جالب باشد اگر بدانید که من (محمد پیام بهرام‌پور) حدود  ۶ سال در زمینه ارائه سخنرانی‌های علمی و تخصصی فعالیت داشتم و یک سخنران در زمینه ستاره شناسی بودم و بیش از ۵۰ سخنرانی علمی و دهها کلاس آموزشی با موضوعات تخصصی و بسیار علمی داشته‌ام.

از این جهت شاید بتوانم با ترکیب این دو علمی که دارد (یعنی آموزش سخنرانی و آموزش مباحث علمی) توضیحات کاملی در این زمینه برای شما ارائه نمایم.

سخنرانی علمی چیست؟

در اولین گام شاید بد نباشد که به این موضوع نگاه کنیم که سخنرانی علمی چیست؟ سخنرانی علمی از نظر من سخنرانی است است که:

سخنرانی که با قصد بیان اطلاعات علمی برای مخاطبان حرفه‌ای یا نیمه حرفه‌ای تدارک دیده شده است

سخنرانی علمی

(البته ممکن است شما این تعریف را نپسندید و یا تعریف دیگری داشته باشید اما در این صحبت مقصود ما از سخنرانی علمی این است)

شناخت مخاطبان در سخنرانی علمی

یکی از مهم‌ترین موضوعات در سخنرانی، شناخت مخاطبان است. که در کار ارائه سخنرانی بسیار اهمیت دارد و بارها و بارها در تمامی دوره‌ها در مورد این صحبت کرده‌ایم.

اگر به درستی مخاطبان خود را بشناسیم، سخنرانی علمی بهتری ارائه می‌کنیم و حتماً توصیه می‌کنم فیلم سخنرانی برای افراد غریبه را مشاهده کنید.

چرا به این مقاله نگاهی نمی‌کنید؟  تحلیل سخنرانی: مدارس خلاقیت را می‌کُشد

تکنیک های کلیدی در سخنرانی علمی

برای داشتن یک اجرای بسیار خوب و ارزشمند در یک سخنرانی علمی لازم است که تکنیک‌هایی را مد نظر داشته باشیم که در ادامه این مقاله به این تکنیک‌ها خواهیم پرداخت.

فقط به بیان اطلاعات بسنده نکنید

از نکات مهمی که باید به آن توجه ویژه داشته باشیم این است که نباید فقط به بیان اطلاعات بسنده کنیم! اطلاعات بسیار خوب هستند اما کافی نستند. اگر اطلاعات خوبی داریم باید بیان خوبی هم برای اطلاعات داشته باشیم و همین جمله استیو جابز بیانگر این موضوع مهم است:

سخنرانی علمی استیو جابز

مشکل جدی افراد تخصصی و علمی، این است که بیشتر به خود محتوا توجه می‌کنند تا نحوه ارائه آن.

این که باید محتوای خوبی داشته باشیم یک اصل بدیهی و مسلم است اما نباید تحت هیچ شرایطی از روش‌های جذاب کردن محتوا و میخکوب کردن مخاطبان در سخنرانی بی بهره بمانیم.

اسلاید سازی در سخنرانی علمی

یکی دیگر از مهارت‌های بسیار کلیدی در هر سخنرانی (علی الخصوص سخنرانی علمی) مهارت اسلاید سازی  و ساخت پاورپوینت حرفه‌ای است. (یا حتی ساخت یک پرزی مناسب)

اگر ندانیم که چطور اسلاید‌های جذاب و دوست داشتنی بسازیم، به سراغ روش‌های غلط در ساخت اسلاید می‌رویم که نتیجه خواهد شد پاورپوینت‌ها و اسلاید‌های خسته کننده‌ای  که سرشار از متن هستند و هیچ یک از مخاطبان به انها توجهی نمی‌کند و بیشتر مختل فضای آموزش است تا کمک کننده به آموزش

بنابراین با مطالعه مقاله مهارت اسلاید سازی  و ساخت پاورپوینت حرفه‌ای تکنیک‌های ساخت اسلاید حرفه‌ای را در نظر داشته باشید.

مراقب منابع و ماخذ باشید

از دیگر تکنیک‌هایی که باید در هنگام ارائه هر سخنرانی علمی باید مد نظر داشته باشیم این است که مراقب منابع و ماخذ باشیم و توجه داشته باشیم که:

  1. منابع ما دست اول و قابل پذیرش باشند (نه مثل ویکی پدیا)
  2. منابع به روزباشند.
  3. منابع قابل دسترسی و مورد قبول اساتید باشند.
چرا به این مقاله نگاهی نمی‌کنید؟  برای از بین رفتن ترس در صحبت چیکار کنیم؟

اشتباهات متداول در سخنرانی علمی

اما در ارائه‌های علمی و پرزنتیشن‌های اشتباهات متداولی وجود دارد که در اینجا قصد دارم فقط سرفصل‌های آن را مطرح کنم و جزئیات هرکدام را در مقاله‌ای جداگانه مطرح کنم:

  1. بمباران اطلاعاتی( ارائه حجم زیادی از محتوا که باعث عدم درک مخاطب می‌شود)
  2. استفاده بیش از حد از واژگان تخصصی (گوش کنید به فایل صوتی رایگان کلمات قلنبه سلنبه)
  3. عدم مدیریت زمان (بیش از حد طولانی شدن صحبت و خسته کننده شدن آن)
  4. نبود بخش بندی (نگاه کنید به محصول میخکوب کردن مخاطبان در سخنرانی)

تمرینات سخنرانی برای سخنرانی علمی

در مورد تمرینات سخنرانی‌های علمی روش‌های بسیار زیادی وجود دارد که بهترین تمرین‌ها برای این کار عبارتند از

  • تمرینات تصویر سازی ذهنی (به صورت کامل)
  • تمرین به تنهایی
  • تمرین جلوی جمعی از دوستان

قسمت پرسش و پاسخ

یکی از بخش‌هایی که نگرانی زیادی برای بسیاری از سخنرانان علمی به همراه دارد قسمت پرسش و پاسخ در سمینار هاست.

روش پاسخ دادن به سوالات در هر سمینار و برنامه‌ای متفاوت است و اگر بخواهیم چند نکته کلیدی در این رابطه ارائه کنیم باید بگویم که:

  1. اعلام کنید که در انتهای برنامه بخش پرسش و پاسخ وجود دارد.
  2. نسبت به سوالات سعی کنید گارد بازی نشان دهید (حتی اگر واقعاً این قسمت را دوست ندارید)
  3. هر بار که سوالی پرسیده می‌شود، سوال را با ادبیاتی دیگر تکرار کنید و بپرسید که منظور شما این است؟
  4. خودتان را برای سوالات چالشی آماده کنید و برای صحبت‌هایتان منبع داشته باشید.

پیشنهاد ویژه:

به عنوان پیشنهاد پایانی مقاله دو محصول را به شما پیشنهاد می‌کنیم

  1. مهارت‌های ارائه کنفرانس دانشجویی
  2. طراحی سخنرانی اورژانسی
چرا به این مقاله نگاهی نمی‌کنید؟  چطور جذاب سخنرانی کنیم؟

احتمالاً به این موضوعات هم علاقه مند خواهید بود نوشته‌های دیگر از این نویسنده

چرا نظرتان را نمی‌نویسید؟

مطمئن باشید که نظرات شما بسیار دقیق مطالعه خواهد شد و به آن پاسخ خواهیم داد.
هر نظری که برای ما می‌نویسید قوت قلبی برای ما خواهد بود

از شما متشکریم که با نظراتتان به ما انرژی لازم برای ادامه کار را می دهید

تا حالا 16 نفر نظرشان را نوشته اند

  1. پیام سلیمیان می گوید

    سلام
    عالی بود.هروقت که برای سخنرانی علمی در مراسمی شرکت می کنیم اصلا لذت نمی بریم و این مقاله واقعا راهکارهایی داره که اگر به اون عمل کنیم، میتونیم مطالب علمی را عالی ارائه کنیم.
    امیدوارم که یک روز اینگونه ارائه مردنها در کشور نهادینه شود.
    ممنون از زحماتی که می کشید.

  2. ریحانه فتحی می گوید

    سلام
    روش جدیدتون مثل فیلم های قبل مفیدند و از نظر اینکه وقت کمتری میگیرند بهترند . ولی فیلم ها بیشتر در ذهن میمانند تمام فیلم هایی که در مقالتون بهش ارجاع میدین رو من قبلا دیدم و وقتی اسمش میاد همش به ذهنم میاد

  3. شهاب بشیری می گوید

    عالی بود، تشکر

  4. مسعود صلائی می گوید

    سلام استاد.خیلی منتظر همچنین مقاله ای بودم.اگر میشه لطف کنید در این باره توضیح بفرمایید که ایا سخنرانی در حوزه تخصصی و علمی که شاید نیاز به کلاس نداشته باشد و فقط بحث سخنرانی باشد و نشود برای انها دوره تعریف کرد را میشود مثل حوزه شما تبدیل به کسب و کار پردرامد کرد؟حوزه هایی که شاید مخاطب عام مثل حوزه شما نداشته باشد.

    1. حدیث رحمانی می گوید

      دوست عزیز سلام
      بهتر است که در این خصوص بیشتر روی مخاطب خاص مان تمرکز داشته باشیم و فعالیت های ما در خصوص رفع نیازهای همان مخاطب باشد.
      پرانرژی باشید.

  5. kamran می گوید

    هیچ کدومشون به درد نمی خوره معلوم نیست راست میگن یا کلاه برداری باشه

  6. حجت می گوید

    سلام
    تشکر از مطلب خوب تون
    با این مشکل که در سخنرانی های علمی به صورت همایشی باید حتماً یک جا بنشینی و حرکتی نداشته باشی چکار کنیم؟

    1. حدیث رحمانی می گوید

      دوست عزیز سلام
      باید یکسری جایگزین برای این حالت استفاده کنید. مثل اینکه از دست هایتان و حالت های چهره تان بیشتر استفاده کنید.
      موفق باشید.

  7. جواد می گوید

    سلام و عرض ادب
    خدمت استاد بزرگوارم
    واقعا ممنون از مطالب ارزشمندتون و اینکه اینقدر با انگیزه و نشاط مطالب را تهیه میکنید.
    برای سلامتی شما دعا میکنم و از خدا میخوام طول عمر همراه با سلامتی و شادی و موفقیت روز افزون به شما عطا کنه.
    استاد من یک دوستی خدا بهم عطا کرده که خیلی انگیزه و نشاط وارد زندگیم شده که البته خیلی وقته من ایشون را به عنوان استاد و برادرم از صمیم قلب پذیرفتم.
    اسم قشنگتون هست آقا سپهر که من بهشون می گم داداش سپهر.
    باز هم از لطف و محبت شما سپاسگزاری میکنم و
    خواهش میکنم یک راهنمایی که به نظرتون مهم هست به من ارائه بدید.

    1. حدیث رحمانی می گوید

      دوست عزیز سلام
      ممنون از محبت شما و خوشحالیم که حالتان خوب است.
      دقیق متوجه منظور شما از راهنمایی نشدیم و ممنون می شویم توضیحات بیشتری مطرح کنید.
      با تشکر از شما

  8. محمد حسن توفیقی می گوید

    با سلام با توجه به این که برای دانشجویان و اساتید دانشگاهی و نیز متخصصان کشور معمولا بهترین فرصت سخنرانی همین سخنرانی های علمی و تخصصی در کلاس ها و همایش ها و محافل علمی و تخصصی است این مقاله راهنمای خوبی برای این عزیزان است.

  9. محدثه علیزاده می گوید

    آدم ها مثل عکس می مونن هرچی که بزرگشون کنی کیفیتشون میاد پایین
    من آقای بهرامپور خیلی قبول داشتم خیلی زیاد اما نتیجه عکس داشت.
    کاش به خودم احترام می گذاشتم و قدر خودمو می دونستم

  10. جواد می گوید

    سلام و عرض ادب و احترام
    ممنون از جوابیه شما
    شما خوب باشید من هم خوب هستم.
    در مورد این که فرمودید در چه مواردی راهنمایی میخوام
    راستش مطالعه مفید که یادگیری بهتری به همراه داشته باشد و
    همچنین در مورد انگیزه و خلاقیت نیاز به راهنمایی های ارزشمندتون دارم.
    و با عرض معذرت در مورد ارتباط موثر با افراد مختلف هم اگر راهنمایی کنید خیلی ممنون میشم.
    لحظه لحظه زندگيتون همراه با سلامتی و شادی و موفقیت

      1. جواد می گوید

        سلام و وقت بخیر
        صمیمانه از راهنمایی شما تشکر میکنم.
        شاد و موفق و پیروز باشید

  11. علی می گوید

    سلام
    کاملا درست هست که در ارائه های علمی و تخصصی فقط به محتوا توجه می کنند و متاسفانه برخی اساتید هم نسبت به این موضوع یعنی مهارت های گفتاری و فن بیان و همچنین اسلاید سازی صحیح توجه نمی کنند .
    به نظرم دوستانی که می خواهند در این رابطه بیشتر آشنا بشوند می تونند یه سری هم به TopLeveL20.ir بزنند.